Mục lục (15 mục)
- Vài từ cần biết trước
- Cơ chế: vì sao chỉ mất 2.000 yên?
- Điều quan trọng nhất: hạn mức (上限額)
- Các bước làm ふるさと納税 (lần đầu khoảng 30 phút)
- ワンストップ hay 確定申告? Chọn theo sơ đồ này
- Các mốc thời gian (quyên góp năm 2026)
- Những hiểu lầm và sai lầm hay gặp
- Năm 2025–2026 có gì thay đổi?
- Những câu hỏi thường gặp
- Tóm lại
Cuối năm, đồng nghiệp người Nhật hay rủ nhau "đặt ふるさと納税 chưa?" rồi khoe thùng cua, gạo, thịt bò gửi về tận nhà. Nhiều người Việt mình nghe thấy thì nghĩ đó là chuyện của người Nhật, hoặc sợ làm sai giấy tờ thuế nên thôi.
Thật ra người nước ngoài đang đi làm và đóng thuế ở Nhật cũng dùng được, cách làm không khó. Nhưng có vài chỗ rất dễ hiểu nhầm: tiền đi đâu, vì sao "chỉ mất 2.000 yên", và nộp giấy gì, hạn nào. Bài này giải thích từng chỗ đó bằng sơ đồ.
Năm 2026 còn chưa đầy 7 tuần: muốn được tính vào năm nay thì phải thanh toán xong trước 31/12/2026.
Tóm tắt nhanh
- ふるさと納税 không phải là đóng thêm thuế, mà là trả trước một khoản rồi được trừ lại vào thuế của chính mình. Phần tự chịu chỉ là 2.000 yên/năm, nếu không vượt hạn mức.
- Hạn mức (上限額) khác nhau theo thu nhập và gia đình. Vượt hạn mức thì phần vượt là tiền mất thật, không được trừ.
- Người đi làm công ty, không phải tự khai thuế và quyên góp tối đa 5 địa phương → dùng ワンストップ特例, nộp đơn trước 10/1 năm sau. Còn lại thì làm 確定申告, hạn 15/3.
- Nếu về nước trước ngày 1/1 năm sau, bạn sẽ mất phần lớn số tiền được trừ (phần trừ vào 住民税).
Vài từ cần biết trước
furusato nōzeiquyên góp cho địa phương, được trừ thuế
Nghĩa đen là "nộp thuế cho quê hương". Thực chất là quyên góp (寄附) cho một địa phương bất kỳ ở Nhật mà bạn chọn, không cần là nơi mình sống hay quê mình.
henrei-hinquà đáp lễ
Quà cảm ơn mà địa phương gửi cho người quyên góp: gạo, thịt, hải sản, trái cây, đồ dùng…
kōjo jōgen-gakuhạn mức được trừ thuế
Số tiền quyên góp tối đa trong một năm mà bạn vẫn chỉ phải tự chịu 2.000 yên. Tùy thu nhập và số người phụ thuộc.
wan sutoppu tokureichế độ một cửa
Cách được trừ thuế không cần tự khai thuế: gửi đơn cho từng địa phương đã quyên góp.
kakutei shinkokutự quyết toán thuế
Tự khai thuế thu nhập với sở thuế, hạn thường là 15/3 năm sau.
jūmin-zeithuế thị dân
Thuế cư trú, trừ vào lương hàng tháng từ tháng 6 mỗi năm, tính theo thu nhập năm trước. Phần lớn tiền ふるさと納税 được trừ vào đây.
Cơ chế: vì sao chỉ mất 2.000 yên?
Đây là chỗ nhiều người hiểu nhầm nhất. ふるさと納税 không miễn phí: lúc đặt, bạn vẫn phải trả toàn bộ số tiền quyên góp. Chỉ là sau đó, phần vượt quá 2.000 yên sẽ được trừ lại vào thuế mà đằng nào bạn cũng phải đóng.
Nói gọn: tổng số thuế bạn phải đóng gần như không đổi, chỉ là một phần được chuyển sang địa phương khác. Đổi lại bạn nhận được quà. Vì vậy người Nhật coi đây là cách "lời" rõ ràng nhất, với điều kiện ở dưới đây.
Điều quan trọng nhất: hạn mức (上限額)
Hạn mức được trừ thuế phụ thuộc vào thu nhập năm đó, có vợ/chồng phụ thuộc hay không, số con, và các khoản khấu trừ khác (bảo hiểm, vay mua nhà…). Không có con số chung cho mọi người.
- Quyên góp vượt hạn mức → phần vượt không được trừ, tức là tiền mất thật (chỉ còn lại món quà).
- Người không có thu nhập chịu thuế (ví dụ vợ/chồng nội trợ, đi làm thêm ít trong mức phụ thuộc) → không có thuế để trừ, nên không có lợi. Hãy quyên góp bằng tên của người đang đóng thuế trong nhà.
- Cách ước tính: dùng công cụ tính mô phỏng (シミュレーション) trên các trang ふるさと納税, nhập tổng thu nhập trên phiếu lương cuối năm hoặc 源泉徴収票 của năm ngoái. Đây chỉ là ước tính. Nếu không chắc, quyên góp thấp hơn một chút cho an toàn.
Các bước làm ふるさと納税 (lần đầu khoảng 30 phút)
- Ước tính hạn mức. Dùng công cụ mô phỏng như ở trên, ghi lại con số. Năm nay thu nhập thay đổi nhiều (đổi việc, nghỉ sinh…) thì càng nên chừa khoảng an toàn.
- Chọn trang web và địa phương. Các trang tổng hợp ふるさと納税 cho tìm quà theo loại (gạo, thịt, đồ dùng…) và thanh toán bằng thẻ. Bạn có thể chia ra nhiều địa phương, miễn tổng số tiền không vượt hạn mức.
- Thanh toán trước 31/12. Năm được tính là năm thanh toán xong. Tên và địa chỉ người quyên góp phải trùng với người đóng thuế (đúng như trên 住民票), và nên trả bằng thẻ đứng tên người đó.
- Chọn cách được trừ thuế: ワンストップ hoặc 確定申告. Xem sơ đồ 2 ngay dưới đây. Nếu dùng ワンストップ, khi đặt hàng hãy tích ô xin đơn ワンストップ, rồi gửi đơn kèm bản sao mã số cá nhân (マイナンバー) và giấy tờ tùy thân cho từng địa phương. Một số địa phương nhận đơn online bằng thẻ マイナンバーカード.
- Kiểm tra vào khoảng tháng 5–6 năm sau. Xem giấy thông báo 住民税 (住民税決定通知書) công ty phát: có số tiền ở mục trừ do quyên góp (寄附金税額控除) là đã được tính.
ワンストップ hay 確定申告? Chọn theo sơ đồ này
Các mốc thời gian (quyên góp năm 2026)
Những hiểu lầm và sai lầm hay gặp
- Sai: "ふるさと納税 là được quà miễn phí." → Không. Bạn trả trước toàn bộ, sau đó mới được trừ lại vào thuế. Phần tự chịu tối thiểu là 2.000 yên.
- Quyên góp vượt hạn mức vì thấy quà hấp dẫn. Phần vượt không được trừ.
- Đặt bằng tên vợ/chồng không có thu nhập. Người được trừ thuế là người đứng tên quyên góp, nên phải là người đang đóng thuế.
- Quên gửi đơn ワンストップ, hoặc đơn đến sau ngày 10/1. Khi đó vẫn còn cách: làm 確定申告 trước 15/3 và ghi tất cả khoản quyên góp trong năm vào.
- Làm 確定申告 vì việc khác mà quên ghi ふるさと納税 (xem sơ đồ 2).
- Quyên góp rồi về nước luôn trong năm. Nếu ngày 1/1 năm sau bạn không còn 住民票 ở Nhật, phần trừ vào 住民税 (phần lớn nhất) sẽ không có. Người dự định về nước hẳn nên hỏi ý kiến tòa thị chính nơi mình ở trước khi quyên góp.
Năm 2025–2026 có gì thay đổi?
- Từ 1/10/2025: các trang ふるさと納税 không được tặng điểm thưởng (ポイント) cho người quyên góp nữa. Cơ chế trừ thuế không thay đổi.
- Từ 1/10/2026: quy định về "đặc sản địa phương" (地場産品基準) chặt hơn, nên một số món quà có thể không còn. Cơ chế tự chịu 2.000 yên vẫn như cũ.
- Từ tiền quyên góp năm 2027: theo cải cách thuế năm 2026 (令和8年度税制改正), phần trừ đặc biệt vào 住民税 có thêm mức trần 193 man yên/năm. Mức này chỉ ảnh hưởng tới người thu nhập rất cao (lương cỡ 100 triệu yên/năm trở lên), người đi làm bình thường không cần lo.
Những câu hỏi thường gặp
Người nước ngoài có làm ふるさと納税 được không?
Được. Điều kiện là bạn có đóng thuế thu nhập (所得税) hoặc 住民税 ở Nhật. Quốc tịch không quan trọng. Lưu ý mốc 1/1 năm sau nếu bạn định về nước.
Mới sang Nhật năm nay thì có làm được không?
住民税 của năm sau được tính theo thu nhập năm nay, nên nếu năm nay bạn có lương ở Nhật và ngày 1/1 năm sau vẫn còn ở Nhật thì vẫn có lợi. Nhưng thu nhập năm đầu thường thấp nên hạn mức cũng thấp. Hãy tính mô phỏng trước.
Quyên góp nhiều lần cho cùng một địa phương thì có cần gửi đơn ワンストップ nhiều lần không?
Thường mỗi lần quyên góp gửi một đơn, nhưng vẫn chỉ tính là 1 địa phương trong giới hạn 5 nơi. Nếu chưa chắc, hãy xem hướng dẫn gửi kèm quà hoặc hỏi địa phương đó.
Sau khi gửi đơn ワンストップ mà chuyển nhà thì sao?
Phải gửi giấy báo thay đổi (変更届出書) cho các địa phương đã quyên góp, trước 10/1 năm sau.
Làm sao biết đã được trừ thuế chưa?
Với ワンストップ: xem giấy thông báo 住民税 (住民税決定通知書) vào khoảng tháng 5–6 năm sau. Với 確定申告: xem tiền hoàn thuế vào tài khoản, và cũng xem giấy thông báo 住民税.
Tóm lại
- ふるさと納税 = trả trước rồi được trừ lại vào thuế. Trong hạn mức thì chỉ tự chịu 2.000 yên và nhận được quà.
- Việc quan trọng nhất là ước tính hạn mức trước khi đặt.
- Đi làm công ty, không tự khai thuế, tối đa 5 nơi → ワンストップ, đơn đến nơi trước 10/1. Còn lại → 確定申告, hạn 15/3.
- Muốn tính vào năm 2026 thì phải thanh toán xong trước 31/12/2026, và ngày 1/1/2027 vẫn phải còn ở Nhật.
Nếu thấy hữu ích, hãy lưu lại và chia sẻ cho bạn bè người Việt ở Nhật trước cuối năm nhé.
お疲れ様でした。
