Mục lục (14 mục)
- Vài từ cần biết trước
- Cơ chế: vì sao cuối năm lại có tiền hoàn?
- Năm 2026 có gì thay đổi?
- Các tờ khai thường gặp
- Khai bố mẹ ở Việt Nam: cần những gì?
- Các mốc thời gian (năm 2026)
- Những lỗi hay gặp
- Những câu hỏi thường gặp
- Tôi đi làm công ty bình thường, không có người phụ thuộc. Năm nay có được lợi gì không?
- Từ tháng 1/2027 lương có tăng lên không?
- Vợ tôi làm part-time 130 man yên. Năm nay khai thế nào?
- Đã nộp tờ khai rồi mới nhớ ra thiếu giấy bảo hiểm thì sao?
- Bố mẹ dưới 30 tuổi hoặc từ 70 tuổi thì có cần gửi đủ 38 man yên không?
- Tóm lại
Tháng 11 hằng năm, phòng nhân sự lại phát cho mỗi người mấy tờ giấy dày đặc chữ kanji, hoặc gửi link bảo nhập trên app. Nhiều người Việt mình chép lại y như năm ngoái rồi nộp cho xong, hoặc nhờ đồng nghiệp điền hộ.
Nhưng đây là giấy tờ quyết định tháng 12 bạn được hoàn lại bao nhiêu tiền thuế, hay bị trừ thêm. Điền thiếu một dòng là mất phần được hoàn; khai sai người phụ thuộc thì vài năm sau có thể bị truy thu.
Năm 2026 lại càng không nên chép năm ngoái: từ ngày 1/12/2026, mức khấu trừ cơ bản và điều kiện thu nhập của người phụ thuộc đều thay đổi, và chính đợt 年末調整 tháng 12 này là lần đầu áp dụng.
Tóm tắt nhanh
- 年末調整 = công ty tính lại thuế thu nhập cả năm của bạn. Nộp thừa thì được hoàn vào lương tháng 12 hoặc tháng 1, nộp thiếu thì bị trừ thêm.
- Thay đổi năm 2026: khấu trừ cơ bản (基礎控除) lên 104 man yên với lương đến khoảng 665 man/năm. Người nhà làm thêm có lương đến 136 man yên (trước: 123 man) vẫn được tính là người phụ thuộc.
- Người nhà vừa đủ điều kiện nhờ thay đổi này sẽ không tự được tính: bạn phải ghi họ vào tờ khai người phụ thuộc.
- Khai bố mẹ ở Việt Nam cần giấy tờ chứng minh quan hệ gia đình và chứng từ chuyển tiền. Người từ 30 đến 69 tuổi phải được bạn gửi từ 38 man yên/năm trở lên.
- Chi phí y tế (医療費控除), năm đầu vay mua nhà, ふるさと納税 quá 5 nơi: 年末調整 không làm, phải tự khai thuế (確定申告).
Vài từ cần biết trước
nenmatsu chōseiquyết toán thuế cuối năm
Công ty tính lại thuế thu nhập của cả năm vào cuối năm, rồi trả lại phần nộp thừa hoặc thu thêm phần nộp thiếu.
gensen chōshūkhấu trừ thuế tại nguồn
Thuế thu nhập mà công ty tạm trừ trong lương mỗi tháng. Con số này tính gần đúng, nên cuối năm mới phải tính lại.
kōjokhấu trừ
Khoản được trừ ra khỏi thu nhập trước khi tính thuế. Khấu trừ càng nhiều thì thuế càng ít.
fuyō shinzokungười phụ thuộc
Người nhà mà bạn nuôi (con, bố mẹ, vợ/chồng…) và có thu nhập dưới mức quy định.
gensen chōshū-hyōphiếu khấu trừ thuế
Giấy công ty phát sau khi quyết toán xong, ghi tổng lương và số thuế cả năm. Cần dùng khi gia hạn visa, vay tiền, tự khai thuế.
kakutei shinkokutự quyết toán thuế
Tự khai thuế với sở thuế, hạn thường là 15/3 năm sau.
Cơ chế: vì sao cuối năm lại có tiền hoàn?
Mỗi tháng, công ty trừ thuế trong lương theo một bảng tính sẵn. Bảng này không biết hết hoàn cảnh của bạn: năm nay bạn đóng bảo hiểm nhân thọ bao nhiêu, vợ/chồng có đi làm thêm không, có gửi tiền nuôi bố mẹ không. Vì vậy số thuế đã trừ thường lệch so với số thuế thật.
Tháng 12, công ty gom tất cả thông tin trên các tờ khai bạn nộp, tính lại số thuế đúng của cả năm, rồi so với tổng số đã trừ:
- Đã trừ nhiều hơn → phần thừa được trả lại, thường cộng vào lương tháng 12 (có công ty là tháng 1).
- Đã trừ ít hơn → phần thiếu bị trừ thêm vào lương.
Tức là: khai đủ các khoản khấu trừ thì được hoàn nhiều hơn. Khai thiếu thì công ty không tự biết để tính cho bạn.
Năm 2026 có gì thay đổi?
Theo cải cách thuế năm 2026 (令和8年度税制改正), các thay đổi dưới đây có hiệu lực từ 1/12/2026 và được tính ngay trong đợt 年末調整 tháng 12 năm nay. Lương tháng 11 trở về trước không thay đổi gì.
| Khoản | Năm 2025 | Năm 2026 (tính khi 年末調整) |
|---|---|---|
| Khấu trừ cơ bản (基礎控除), lương đến khoảng 665,5 man/năm | 68–95 man yên, tùy thu nhập | 104 man yên |
| Khấu trừ cơ bản, lương khoảng 665,5–850 man/năm | 63 man yên | 67 man yên |
| Khấu trừ cơ bản, lương khoảng 850–2.545 man/năm | 58 man yên | 62 man yên |
| Mức khấu trừ tối thiểu cho thu nhập từ lương (給与所得控除) | 65 man yên | 74 man yên |
| Người phụ thuộc (扶養親族) và vợ/chồng phụ thuộc: lương tối đa | 123 man yên/năm | 136 man yên/năm |
| Con 19–22 tuổi được khấu trừ đặc biệt (特定親族特別控除): lương | 123–188 man yên | 136–197 man yên |
| Vợ/chồng được khấu trừ đặc biệt (配偶者特別控除): lương | 123–201,6 man yên | 136–207 man yên |
| Bảo hiểm nhân thọ thông thường, nếu có người phụ thuộc dưới 23 tuổi: mức trừ tối đa | 4 man yên | 6 man yên |
Những con số "lương" ở trên là cho trường hợp chỉ có thu nhập từ lương (đi làm công ty, làm thêm, làm part-time). Nếu có thu nhập khác thì cách tính khác. Mức 104 man yên của khấu trừ cơ bản là con số áp dụng cho năm 2026 và 2027.
Điều quan trọng nhất trong bảng là dòng người phụ thuộc. Ví dụ: con bạn 23 tuổi, chưa đi làm chính thức, năm nay làm thêm được 130 man yên. Theo quy định cũ, mức này vượt 123 man nên không được tính là người phụ thuộc. Theo quy định mới, 130 man vẫn dưới 136 man → được tính. Nhưng công ty không tự biết: bạn phải ghi người đó vào tờ khai người phụ thuộc (扶養控除等(異動)申告書), ở cột ngày và lý do thay đổi ghi kiểu "令和8年12月1日 改正".
Với vợ/chồng thì khác một chút: người có lương 123–136 man yên trước đây đã được tính vào khấu trừ đặc biệt cho vợ/chồng (配偶者特別控除), nên số tiền được trừ gần như không đổi. Chỉ cần ghi đúng thu nhập dự kiến của vợ/chồng vào tờ khai vợ chồng là được. Khấu trừ cho vợ/chồng chỉ áp dụng khi lương của chính bạn không quá khoảng 1.195 man yên/năm.
Lưu ý: đây là chuyện thuế thu nhập. "Bức tường" của bảo hiểm xã hội (ví dụ mức 130 man để vào bảo hiểm của chồng/vợ) là quy định khác, bài này không nói đến.
Các tờ khai thường gặp
Mỗi công ty phát giấy hoặc dùng app khác nhau, nhưng thường gồm những tờ sau.
- Tờ khai người phụ thuộc (扶養控除等(異動)申告書). Ghi vợ/chồng, con, bố mẹ mà bạn nuôi. Thường bạn phải nộp 2 tờ: tờ của năm 2026 (để sửa nếu có thay đổi trong năm, như sinh con, hay người nhà nay đủ điều kiện nhờ thay đổi 136 man) và tờ của năm 2027. Con dưới 16 tuổi không được trừ thuế thu nhập nhưng vẫn phải ghi vào phần 住民税 ở cuối tờ.
- Tờ khai khấu trừ cơ bản / vợ chồng (基礎控除申告書 兼 配偶者控除等申告書 兼…). Một tờ dài, gộp nhiều mục. Bạn ước tính thu nhập cả năm của mình, rồi của vợ/chồng. Năm nay mẫu giấy đã thay đổi theo mức khấu trừ mới, nên dùng đúng mẫu năm 2026 công ty phát, đừng chép số từ tờ năm ngoái.
- Tờ khai bảo hiểm (保険料控除申告書). Ghi bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm y tế tư, bảo hiểm động đất, quỹ hưu trí iDeCo, và tiền 国民年金 nếu bạn tự đóng (ví dụ lúc chưa vào công ty). Phải nộp kèm giấy chứng nhận (控除証明書) mà công ty bảo hiểm gửi về nhà vào khoảng tháng 10–11.
- Tờ khai khấu trừ vay mua nhà (住宅借入金等特別控除申告書) – chỉ từ năm thứ 2 trở đi. Nộp kèm giấy xác nhận số dư nợ cuối năm (年末残高等証明書) mà ngân hàng gửi khoảng cuối tháng 11. Năm đầu tiên thì phải tự làm 確定申告.
- Kiểm tra lại rồi nộp đúng hạn công ty đặt – thường là cuối tháng 11 hoặc đầu tháng 12. Nộp muộn thì công ty có thể không kịp tính cho bạn.
Khai bố mẹ ở Việt Nam: cần những gì?
Đây là phần riêng của người nước ngoài và cũng là phần hay bị sai nhất. Người nhà sống ở nước ngoài (国外居住親族) vẫn có thể là người phụ thuộc, nhưng phải có giấy tờ, không có giấy tờ thì không được trừ.
- Giấy chứng minh quan hệ gia đình (親族関係書類). Ví dụ giấy khai sinh, giấy xác nhận thông tin cư trú… kèm bản dịch tiếng Nhật. Nộp cùng tờ khai người phụ thuộc.
- Chứng từ chuyển tiền (送金関係書類). Biên lai chuyển tiền của ngân hàng hoặc dịch vụ chuyển tiền, thể hiện bạn gửi tiền sinh hoạt cho từng người. Nộp hoặc trình cho công ty lúc 年末調整. Mang tiền mặt về tận tay thì không có chứng từ để chứng minh.
- Người từ 30 đến 69 tuổi (bố mẹ ở tuổi này rất thường gặp): chỉ được khai khi năm đó bạn đã gửi cho chính người đó tổng cộng từ 38 man yên trở lên, trừ vài trường hợp đặc biệt (người đó là du học sinh, người khuyết tật). Chứng từ dùng trong trường hợp này gọi là 38万円送金書類.
- Gửi cho một người rồi nhờ chia lại cho cả nhà thì chứng từ chỉ được tính cho người nhận đó. Muốn khai cả bố và mẹ, mỗi người nên có chứng từ riêng.
- Chuyển từ 3 lần trở lên cho cùng một người: có thể nộp một bảng kê (明細書) kèm chứng từ của lần chuyển đầu tiên và cuối cùng trong năm, không cần nộp hết.
Nếu bạn hay dùng dịch vụ chuyển tiền về Việt Nam, hãy chọn nơi xuất được biên lai có tên người nhận và lưu lại ngay sau mỗi lần chuyển.
Còn một điều: hai vợ chồng không được cùng khai một người (ví dụ cùng khai bố vợ). Mỗi người phụ thuộc chỉ được tính cho một người.
Các mốc thời gian (năm 2026)
Những lỗi hay gặp
- Chép nguyên tờ năm ngoái. Năm nay mẫu giấy và mức khấu trừ đều đổi. Người nhà làm thêm 123–136 man yên sẽ bị bỏ sót nếu chép số cũ.
- Khai vợ/chồng phụ thuộc rồi vợ/chồng làm thêm nhiều hơn dự tính. Thu nhập thật vượt mức thì phần khấu trừ đã nhận là sai, sau này sở thuế có thể truy thu. Ước tính thu nhập cả năm (gồm cả tháng 12 và tiền thưởng) cho sát rồi hãy ghi.
- Khai bố mẹ ở Việt Nam nhưng không có chứng từ chuyển tiền, hoặc bố mẹ trong độ tuổi 30–69 mà gửi chưa đủ 38 man yên trong năm.
- Quên nộp giấy chứng nhận bảo hiểm. Ghi số tiền vào tờ khai nhưng không kèm 控除証明書 thì công ty không tính được.
- Nghĩ rằng 年末調整 làm hết mọi thứ. Chi phí y tế (医療費控除), năm đầu tiên vay mua nhà, ふるさと納税 quá 5 địa phương… đều phải tự làm 確定申告.
- Nghỉ việc giữa năm rồi không làm gì. Nếu không được 年末調整 ở công ty mới, bạn phải tự làm 確定申告 thì mới được áp dụng mức khấu trừ mới và lấy lại tiền thuế nộp thừa.
Những câu hỏi thường gặp
Tôi đi làm công ty bình thường, không có người phụ thuộc. Năm nay có được lợi gì không?
Có. Với lương đến khoảng 665 man yên/năm, khấu trừ cơ bản tăng lên 104 man yên (năm ngoái 68–95 man). Lương cao hơn thì mức tăng nhỏ hơn: 67 man (năm ngoái 63 man) hoặc 62 man (năm ngoái 58 man). Khấu trừ tăng nên thuế cả năm giảm. Phần chênh sẽ được trả lại khi 年末調整 vào lương tháng 12 hoặc tháng 1, bạn không cần làm thêm thủ tục gì ngoài việc nộp tờ khai như mọi năm.
Từ tháng 1/2027 lương có tăng lên không?
Từ tháng 1/2027, bảng tính thuế trừ hằng tháng (源泉徴収税額表) được sửa theo mức khấu trừ mới. Nên thuế tạm trừ mỗi tháng sẽ phản ánh mức mới, thay vì đợi đến cuối năm.
Vợ tôi làm part-time 130 man yên. Năm nay khai thế nào?
Theo quy định mới, lương 130 man (dưới 136 man) thì vợ thuộc diện khấu trừ cho vợ/chồng (配偶者控除) về thuế thu nhập. Năm ngoái, với mức lương này vợ đã thuộc diện khấu trừ đặc biệt (配偶者特別控除), nên nếu lương của bạn không quá khoảng 1.095 man yên thì số tiền được trừ vẫn là 38 man yên, gần như không đổi. Việc cần làm là ghi đúng thu nhập dự kiến cả năm của vợ vào tờ khai vợ chồng mẫu năm 2026. Nếu chưa chắc, hỏi phòng nhân sự trước hạn nộp.
Đã nộp tờ khai rồi mới nhớ ra thiếu giấy bảo hiểm thì sao?
Nếu công ty chưa phát 源泉徴収票, hãy nộp bổ sung ngay, công ty có thể tính lại. Nếu đã phát rồi thì bạn tự làm 確定申告 (hạn 15/3/2027) để được hoàn phần còn thiếu.
Bố mẹ dưới 30 tuổi hoặc từ 70 tuổi thì có cần gửi đủ 38 man yên không?
Mức 38 man yên chỉ áp dụng cho người từ 30 đến 69 tuổi. Người ngoài độ tuổi này vẫn cần giấy chứng minh quan hệ gia đình và chứng từ chuyển tiền, nhưng không có mức tối thiểu 38 man. Riêng con dưới 16 tuổi thì không được trừ thuế thu nhập.
Tóm lại
- 年末調整 là cơ hội lấy lại tiền thuế nộp thừa. Khai đủ thì được hoàn nhiều hơn.
- Năm 2026: khấu trừ cơ bản 104 man yên (lương đến khoảng 665 man; cao hơn thì 67 hoặc 62 man), người phụ thuộc có lương đến 136 man yên. Áp dụng ngay trong đợt tháng 12 này.
- Người nhà vừa đủ điều kiện nhờ thay đổi mới: phải tự ghi vào tờ khai, ghi lý do "令和8年12月1日 改正".
- Khai bố mẹ ở Việt Nam: giấy quan hệ gia đình có dịch tiếng Nhật + chứng từ chuyển tiền cho từng người; người 30–69 tuổi phải được gửi từ 38 man yên/năm.
- Chi phí y tế, năm đầu vay mua nhà: 年末調整 không làm, nhớ tự 確定申告 trước 15/3/2027.
Nếu thấy hữu ích, hãy lưu lại và gửi cho bạn bè người Việt đang đi làm ở Nhật trước khi hết hạn nộp tờ khai nhé.








